Net als tijdens de verkiezingen van 2017 overschaduwde de islamofobe retoriek de verkiezingen van 2018. Echter, de aanwezigheid van enkele lokale partijen zoals NIDA of de nationale partij DENK zorgde voor de psychologische en juridische behoefte die jarenlang gevoeld werd. Eindelijk was er een partij die uitdrukt wat moslims denken en voelen. Tijdens deze verkiezingen hebben ze voornamelijk dit benadrukt en daarmee zetels veroverd.

Een belangrijke ontwikkeling was dat er in 2018 enkele rapporten werden gepubliceerd over de rol van extreemrechtse groepen. Deze rapporten gaven ook een beeld van het wederzijdse effect van rechtse partijen zoals PVV en FvD en deze groepen. Het Jonker-Verwey Instituut waarschuwde voor groeiende politieke en sociale invloed van deze extreemrechtse groepen. Volgens een ander rapport echter, gepubliceerd door de Nederlandse veiligheidsdienst (hierna: AIVD), blijkt dat rechtsextremistische bewegingen een specifieke interpretatie gebruiken van hetgeen de islam zou zijn, om op deze wijze moslims te stereotyperen en voor islamtische doeleinden dienende gebouwen te vernielen.

In september 2019 sprak Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, op de Abel Herzberglezing. Deze toesprak werd een grote publieke hit. Ze betoogde dat er in Nederland een ‘donkere en dreigende stilte’ heerst als het gaat om opkomend populisme. Dit fenomeen vormt volgens haar een bedreiging voor de democratische rechtsstaat. De lezing maakte grote indruk; het is lang geleden dat politici dergelijke felle kritiek uitten specifiek tegen moslims gerichte racisme.

Ondanks het feit dat er in de afgelopen jaren meer instellingen bestaan ​​die islamofobie monitoren, is er nog steeds een groot aantal mensen die niet rapporteren. Helaas trad de afgelopen jaren een zekere ‘gewenning’ op: opnieuw waren in 2018 moskeeën het doelwit van islamofoben. Daarnaast heerst de sterke opvatting dat protest aantekenen geen zin heeft. De observatie van afzonderlijke segmenten in de samenleving geeft aan dat moslims nog steeds problemen ondervinden vanwege hun religie bij het vinden van een baan of een stage omdat ze een hoofddoek dragen. Het dragen van een hoofddoek kan vrouwen volledig uitsluiten van bepaalde soorten onderwijs, opleiding of banen.

PDF: Islamofobie in Nederland Nationaal Verslag 2018